محافظت ضد شعله یا نوع حفاظتی Ex d (قسمت اول)

در طرح بین المللی IECEx و در استاندارد اروپایی ATEX، روش حفاظتی ‘Ex d’ یا ضد شعله به ترتیب دارای استانداردهای IEC 60079-1 و EN 60079-1 می باشد. در این چارچوب نظارتی، ویرایش هفتم IEC 60079-1 معرفی علامت «Ex db» را برای دستگاه‌های دارای روش حفاظتی EPL Gb (سطح حفاظت از تجهیزات در مقابل گازهای پرخطر) و «Ex d» تایید کرد. این مصادف است با معرفی سطوح اضافی «Ex da Ga» و «Ex dc Gc» برای دستگاه‌های خاص که هنوز کاملاً حاشیه هستند.
برای سادگی در این مقاله، « Ex db» را با Ex d» « نشان می‌دهیم تا حوزه بحث همیشه و فقط به EPL Gb محدود شود. در این مقاله به محافظت ضد شعله یا نوع d می پردازیم و سایر انواع تجهیزات ضد انفجار را برایتان معرفی می کنیم. پس تا انتها با این بلاگ از اطلس مگا ماشین همراه باشید.

محافظت ضد شعله یا نوع d (محفظه Ex d ) که جزو تجهیزات ضد انفجار محسوب می شوند، برای مهار انفجار و جلوگیری از خروج هرگونه شعله، جرقه و بخارهای قابل اشتعال به محیط اطراف در صورت وقوع انفجار داخلی طراحی شده اند. علاوه بر این، یک محفظه Ex d از تجهیزات نصب شده در برابر رطوبت خارجی، خاک، گرد و غبار یا آب محافظت می کند. محفظه ممکن است تجهیزاتی مانند کنتاکتورها، رله‌ها، منابع تغذیه، ترانسفورماتورها، دستگاه‌های رادیویی و سایر تجهیزات الکتریکی با سطوح بالقوه داغ را در خود جای دهد.

محافظت ضد شعله (Flameptoof) یا نوع d چیست؟

در محافظت ضد شعله یا نوع d ، محفظه‌ها به گونه ای طراحی شده اند که بدون آنکه محیط اطراف خود را شعله ور ساخته و یا به آن آسیب برسانند، برای تحمل انفجار داخلی در برابر گازها و بخارهای قابل اشتعالی که ممکن است به آنها وارد شوند مقاوم باشند. لذا نه تنها این محفظه‌ها بایستی در مقابل انفجارها مقاوم باشند، بلکه ضروری است کلیه قطعات متصل شده به آنها نظیر لولای درپوش و ورودی کابل‌ها نیز به اندازه ای محکم و مقاوم و بدون نفوذ وصل شده باشند که آنها هم همان ظرفیت تحمل انفجار را داشته باشند. این محفظه‌ها در کارخانه‌های سازنده تا ۴ برابر فشار انفجار تحت تست قرار می گیرند، تا اطمینان حاصل شود که پارامترهای ایمنی کاملاً رعایت شده است. ضمناً به نحوی طراحی شده اند که در هنگام انفجار در داخل آنها حرارت به وجود آمده در کلیه سطوح خارجی به طور یکنواخت پخش می شود تا از اشتعال با انفجار گازهای موجود در محیط مستعد خطر اطراف محفظه جلوگیری شود.

“Flameproof enclosures (Ex d) are designed to contain any explosion within the enclosure and prevent the transmission of the flame to the external hazardous atmosphere.”
«محفظه‌های ضد شعله (Ex d) طوری طراحی شده‌اند که هرگونه انفجار داخلی را مهار کرده و از انتقال شعله به محیط خطرناک اطراف جلوگیری کنند.»

– منبع: EEMUA – Explosion Protection

آزمایش‌های مخصوص محفظه‌های نوع d

محفظه‌های مورد استفاده در روش محافظت ضد شعله یا نوع d برای گرفتن تأییدیه، علاوه بر آزمایش‌های الکتریکی بایستی حداقل ۷ آزمایش دیگر را با موفقیت طی کنند:

• مقاومت در مقابل ضربه
• مقاومت در برابر ایجاد الکتریسته ساکن
• مقاومت در مقابل تابش اشعه فرابنفش UV (این آزمایش مخصوص قطعات پلاستیکی است، زیرا اشعه فرابنفش خورشید، قطعات پلاستیکی را از بین می برد.)
• آزمایش فشار آب یا هوا با ۵/۱ برابر فشار مرجع، حداقل ۵/۳ بار (bar) به مدت ۱۰±۲ ثانیه (برای محفظه‌های با حجم تا ۱۰۰۰ سانتی متر مکعب) و برای حجم ۱۰۰۰ سانتی متر مکعب به بالا، ۴ برابر فشار مرجع
• آزمایش برای مشخص شدن حداکثر دمای سطح
• آزمایش فشار مرجع (در این روش برای بدست آوردن ماکزیمم فشار انفجار گازهای قابل انفجار به نسبت معینی با هوا مخلوط و با ایجاد جرقه منفجر می شوند. فشار ایجاد شده به وسیله انفجار را اندازه گیری میکنند و با فشار مرجع می سنجند.) این آزمایش برای تعیین مقاومت قطعات داخلی مورد استفاده قرار می گیرد.
• آزمایش عدم انتقال اجزای داخلی محفظه به بیرون بر اثر انفجار (این آزمایش برای تعیین مقاومت کلیه قطعات مورد استفاده قرار می گیرد.)، علاوه بر این‌ها داشتن گواهینامه ۹۰۰۱ ISO نیز الزامی است.

به طور خلاصه، برای انجام آزمایش‌های انفجار گاز در داخل محفظه نوع d و با توجه به گروه‌های گازی اطراف آن‌ها طبق استانداردهای IEC 60079-1A,EN50018 از گازهای به شرح زیر استفاده می شود:
۱- دستگاه های برقی برای استفاده در گروه I از گاز متان (۰/۹±۵/۸) درصد
۲- دستگاه های برقی برای استفاده در گروه IIA از گاز پروپان (۰/۳ ± ۴/۶) درصد
۳- دستگاه های برقی برای استفاده در گروه IIB از گاز اتیلن (۰/۵ ± ۸) درصد
۴- دستگاه های برقی برای استفاده در گروه IIC از استیلن (۱ ± ۱۴) و گاز هیدروژن ۱±۳۱ درصد
بدیهی است بقیه درصد حجمی تا ۱۰۰ % را هوا تشکیل می دهد. این آزمایش‌ها برای حداقل سه نمونه مشابه به تعداد ۵ مرتبه تکرار میشود تا از صحت آن اطمینان حاصل شود.

فشار انفجار در تست محافظت ضد شعله یا نوع d

جهت آزمایش انفجار در داخل محفظه های ضد انفجار درصد حجمی مخلوطی از هوا، گاز با بخار قابل انفجار یا اشتعال را به نحوی انتخاب می کنند که بیشترین فشار در موقع انفجار ایجاد شود. به این فشار اصطلاحاً فشار انفجار گویند. فشار انفجار بر حسب PSI اندازه گیری می شود که ترکیب حجمی این گازها یا بخارهای قابل انفجار یا اشتعال در استاندارد اتحادیه اروپا به شماره EN50018 و نیز استاندارد بین المللی به شماره ۱ – ۶۰۰۷۹ IEC آمده است.

تعیین مدت زمان رسیدن فشار انفجار به فشار ماکزیمم

در زمان آزمایش فشار انفجار می توان مدت زمانی را که طول می کشد تا ماکزیمم فشار انفجار حاصل شود، اندازه گیری نمود. این زمان به ماهیت زود اشتعالی یا دیر اشتعالی گاز یا بخار قابل اشتعال یا انفجار بستگی دارد، مثلاً هیدروژن بسیار زود آتش می گیرد در حالی که متان در قیاس با هیدروژن دیرتر آتش می گیرد. این زمان برحسب میلی ثانیه اندازه گیری می شود که میزان آن برای تعدادی از گازها به شرح جدول می باشد:

مدت زمان رسیدن فشار انفجار به فشار ماکزیمم چند نمونه گاز

برای جلوگیری از بالا رفتن احتمالی درجه حرارت قطعات و دستگاه‌های برقی داخل این نوع محفظه‌ها (در شرایط عملیاتی عادی) و تعیین ماکزیمم درجه حرارت، بر روی آنها آزمایش ولتاژ انجام می‌شود که با توجه به نوع قطعه با دستگاه تغییر می‌کند.

آزمایش ولتاژ برای دستگاه‌های مختلف محافظت ضد شعله یا نوع d
۱- برای وسایل روشنایی و مقاومتهای الکتریکی و وسایل مغناطیسی با ولتاژ %۱۰Un±
۲- برای موتورهای الکتریکی با مقدار ولتاژ %۵ Un±
۳- برای بقیه وسایل الکتریکی %۱۰ Un±

محصولات ضد انفجار با نوع حفاظتی Ex d

همه محصولات ضد انفجاری که از شرکت اطلس مگا ماشین خریداری می‌شود تمامی آزمایش‌های فوق را با موفقیت پاس کرده‌اند و دارای گواهینامه‌های ضد انفجار ATEX و IECx هستند در ادامه تجهیزاتی ضد انفجار Ex d به ویژه کاربردی‌ترین تجهیزات روشنایی ضد انفجار را بررسی می‌کنیم:

• مهتابی ضدانفجار با نوع حفاظتی Ex d از بدنه آلومینیومی ساخته شده اند در مدل‌های BAY51-D, BAY51 برند Warom، برندهای ایرانی مثل گلنور، ماشین سازی شمال و… نیز موجود است.
• پروژکتور ضدانفجار با نوع حفاظتی Ex d در دو مدل گازی و LED برندهای واروم، ماشین سازی شمال، CEAG، CORTEM و… موجود است
• اگر شما قصد خرید چراغ آویز ضدانفجار با نوع حفاظتی Ex d دارید آویزهای شرکت وارم از پرفروش ترین محصولات در بازار است. مدل‌های HRD91, HRD61,BDD91, BDD81 شرکت واروم را به شما پیشنهاد می‌کنیم
• آژیر فلاشر و اخطار ضد انفجار
• کلید ضد انفجار از شرکت Cortem و Warom دارای نوع حفاظتی Ex d می‌باشند. کلید ضد انفجار BZM با داشتن قیمتی مناسب در تمامی محیط‌های پرخط قابل استفاده است.
• سوکت و پلاگ ضدانفجار محصول BCZ85 وارم با نوع حفاظتی Exd IIC و محفظه آلومینومی در رنج‌های ۱۶ تا ۱۲۵ آمپر گزینه‌های مناسبی هستند.
• ترمینال یا جانکشن باکس ضدانفجار متناسب با کارکرد و محیط پرخطر در نوع‌های متفاوت حفاظتی ساخته می‌شوند. باکس با نوع حفاظتی Ex d این امکان را فراهم می‌کند که هرگونه تجهیز الکتریکی را داخل آن قرار داد. بنابرین عمده تابلو برق‌های ضد انفجار دارای نوع حفاظتی ضد شعله یا Ex d می‌باشند. این باکس‌های ضد انفجار دارای بدنه آلومینیومی هستند و در سه نوع حفاظتی IIB, IIB+H2, IIC ساخته شده اند.
• تمامی گلند ضدانفجار با نوع حفاظتی ضد شعله (Ex d) از جنس متریال برنجی است.

کلام آخر

محافظت ضد شعله یا نوع حفاظتی Ex d، پایه‌ای مطمئن برای ایمنی تجهیزات و پرسنل در محیط‌های صنعتی و مستعد انفجار است. انتخاب و استفاده از محصولات استاندارد Ex d با گواهینامه‌های IECEx و ATEX، ریسک انفجار را به حداقل می‌رساند و ایمنی عملیاتی را تضمین می‌کند. برای خرید انواع روشنایی، کلید، باکس، گلند و سایر تجهیزات ضد انفجار از برندهای Warom, Hawke, CMP, Elfite و برندهای ایرانی ماشین سازی شمال، توان عمران و سایر تولیدکنندهای داخلی با نوع حفاظتی Ex d، می‌توانید به اطلس مگا ماشین مراجعه کرده و از مشاوره فنی تخصصی بهره‌مند شوید.

فروش تجهیزات ضد انفجار محافظت ضد شعله یا نوع d در اطلس مگا ماشین

شرکت مهندسی و بازرگانی اطلس مگا ماشین تامین کننده محصولات ضد انفجار (EX) و نماینده رسمی وارم با توجه به احساس نیاز صنعت نفت و گاز کشور در تامین تجهیزات و قطعات صنعتی در سال ۱۳۸۷ شروع به فروش تجهیزات ضد انفجار از جمله محافظت ضد شعله یا نوع Ex d کرده است.
کارشناسان فنی و پشتیبانی همواره در فرایند انتخاب کالاهای ضد انفجار، ابزار دقیق و برق صنعتی در کنار شما خواهند بود. جهت استعلام قیمت تجهیزات ضد انفجار و صنعتی یا خرید محصولات مرتبط به سایت اطلس مگا ماشین مراجعه فرمایید. یا برای ارتباط مستقیم با مشاوران فنی شرکت با شماره‌های ۲۶۳۰۳۶۵۸-۲۶۳۰۳۶۴۲ ۰۲۱ تماس حاصل فرمایید.

سوالات متداول

Ex d یا محافظت ضد شعله، نوعی محفظه ضد انفجار است که انفجار داخلی را مهار کرده و با جلوگیری از خروج شعله، جرقه و بخارات قابل اشتعال، ایمنی محیط‌های پرخطر را تضمین می‌کند.

استانداردهای IEC 60079-1 و EN 60079-1 استانداردهای بین‌المللی برای محفظه‌های ضد شعله هستند که روش تولید، آزمایش و سطح حفاظت Ex d را مشخص می‌کنند.

تجهیزات Ex d شامل روشنایی ضد انفجار، پروژکتور، چراغ آویز، کلید، باکس و گلند است که برای استفاده در محیط‌های صنعتی و مستعد انفجار طراحی و تست شده‌اند.

اشتراک گذاری