نحوه کار تابلو برق ضد انفجار

تابلو برق ضد انفجار محفظه‌ای تخصصی است که برای قرار دادن قطعات الکتریکی در محیط‌های با اتمسفر انفجاری مانند گازها، بخارات یا گرد و غبار قابل اشتعال استفاده می‌شود. این  پنل برای جلوگیری از انفجارهای داخلی ناشی از قوس الکتریکی یا جرقه کاربرد دارد و جلوی احتراق مواد خطرناک در جو اطراف را می‌گیرد. نحوه کار تابلو برق ضد انفجار مانند تابلو برق معمولی است که همه اجزای الکتریکی را در خود جای می‌دهد، اما یک عملکرد اضافی به نام ضدانفجار دارد. از این تابلو برق به طور گسترده در صنایعی مانند نفت و گاز، تولید مواد شیمیایی، معدن و غیره استفاده می‌شود. در این بررسی از وبسایت «اطلس مگا ماشین» در مورد نحوه عملکرد و استفاده از تابلو برق ضد انفجار صحبت می‌کنیم.

تابلو برق ضد انفجار طوری طراحی شده است که هرگونه جرقه، قوس یا انفجار داخلی ناشی از خطاهای الکتریکی را در خود نگه می‌دارد و از انتشار آن به جو انفجاری شامل گازها یا بخارات قابل اشتعال جلوگیری می‌کند. 

تابلو برق ضد انفجار چیست؟

تابلو برق ضد انفجار (Ex-proof Panel) یک محفظه تخصصی است که برای قرار دادن اجزای الکتریکی و جلوگیری از هرگونه اشتعال کاربرد دارد که می‌تواند باعث انفجار در محیط‌های خطرناک شود. اصطلاح «Ex» به«ضد انفجار» اشاره دارد؛ به این معنی که وظیفه اصلی پانل جلوگیری از انتشار هرگونه انفجار داخلی به خارج از محفظه است. تابلو برق از قطعاتی مانند کنتاکتور، فیوز، بی‌متال، ترمینال و plc در محفظه خود محافظت می‌کند.

پانل‌های برق ضد انفجار از مواد مستحکمی مانند فولاد ضد زنگ یا آلومینیوم ساخته شده‌اند و برای تحمل شرایط سخت مناسب هستند. این مواد می‌توانند دوام و ظرفیت پانل را برای مهار هرگونه جرقه، گرما یا شعله‌ای که ممکن است در محدوده آن رخ دهد تضمین می‌کند. علاوه بر این، این تابلوهای برق برای جلوگیری از ورود مواد خطرناک به دقت مهر و موم شده ‌ند و از ایمنی تجهیزات الکتریکی مانند سیستم‌های کنترل، جعبه‌های اتصال و اجزای ردیابی گرما اطمینان می‌دهند.

تابلو برق ضد انفجار تحت استانداردهای بین المللی مانند ATEX  و IECEx ساخته می‌شوند که این موضوع از ویژگی‌های کلیدی آن محسوب می‌شود. این استانداردها و گواهینامه‌ها تأیید می‌کنند که پنل‌های برق مقررات ایمنی لازم را برای استفاده در محیط‌های پرخطر را رعایت می‌کنند. نحوه کار تابلو برق ضد انفجار به این صورت که این پنل‌ها با جداسازی منابع احتراق بالقوه، احتمال بروز حوادث را کاهش می‌دهند و ایمنی پرسنل و دارایی های سازمان را حفظ می‌کنند. به طور کلی، عملکرد تابلو برق ضد انفجار به صورتی است که مزایای زیر را ارائه می‌دهد:

• دوام بالا: تابلو برق ضد انفجار برای مقاومت در برابر شرایط سخت طراحی شده است و می‌تواند در برابر خوردگی، گرما و مواد شیمیایی مقاومت بالایی از خود نشان دهد. به این ترتیب، دوام بالا و طولانی مدت را تضمین می‌کند.
• تداوم عملیات: تابلو برق ضد انفجار با محافظت از تجهیزات حساس الکتریکی، به اطمینان از اجرای عملیات سازمان بدون وقفه و تاخیر تاکید دارد. به این معنی که فرآیندهای اجرایی به خاطر خرابی تجهیزات متوقف نمی‌شود.
• مقرون به صرفه: اگرچه تابلو برق ضد انفجار سرمایه گذاری اولیه نسبتا زیادی دارد، اما مزایای بلندمدت آن مانند افزایش ایمنی و دوام بیشتر باعث کاهش هزینه‌های مربوط به خطرات و آسیب‌های جانی و مالی می‌شود.

اجزا و ویژگی‌های تابلو برق ضد انفجار

در بررسی نحوه کار تابلو برق ضد انفجار، باید بدانید که این پنل از اجزایی مانند سوکت، سوئیچ، شاخه‌ها، کنترل‌ها، محفظه ضد انفجار، قطع کننده‌های مدار و فیوزها و اتصالات مربوط به کابل ساخته می‌شوند. همچنین ویژگی‌های تابلو برق ضد انفجار عبارتند از:

• مهار انفجار: برای جلوگیری از هرگونه انفجار داخلی و جلوگیری از انتشار شعله یا گرما طراحی شده است.
• ساختار بادوام: از مواد مقاوم مانند فولاد ضد زنگ یا آلومینیوم ساخته شده است که در برابر شرایط سخت مقاومت بالایی دارد.
• محفظه‌های مهر و موم شده: برای جلوگیری از ورود گازها، گرد و غبار یا رطوبت مهر و موم شده است.
• مطابقت با استانداردها: تحت استانداردهای ایمنی بین المللی مانند ATEX و IECEx ساخته شده است.
• قابلیت سفارشی سازی: می‌تواند با نیازهای خاص صنعت، از جمله افزودن ویژگی‌هایی مانند سیستم‌های ردیابی گرما سازگار شود.

انواع تابلو برق ضد انفجار

تابلو برق ضدانفجار در انواع مختلف برای رفع نیازهای گوناگون صنعتی تولید می‌شوند. در ادامه به انواع پنل برق ضد انفجار اشاره می‌کنیم:

تابلو برق ضد انفجار صنعتی

این تابلو برق در محیط‌های صنعتی در مقیاس بزرگ مانند پالایشگاه‌ها و کارخانه‌های شیمیایی استفاده می‌شود. تابلو برق‌های صنعتی برای کنترل سیستم‌های پیچیده و بارهای کاری با قدرت بالا طراحی شده‌اند و عملکرد ایمن را در محیط‌های خطرناک تضمین می‌کنند. این پانل‌ها همچنین ممکن است ویژگی‌هایی مانند ردیابی حرارت را برای حفظ دما ارائه دهند.

تابلو برق ضد انفجار بر اساس کاربرد

نحوه کار تابلو برق ضد انفجار را ممی‌توان بر اساس کاربرد خاصشان به انواع مختلف طبقه بندی کرد که در ادامه به آنها اشاره می‌کنیم:

• جعبه اتصال (Junction Boxes): محفظه کوچکتری است که اتصالات و سیم کشی‌های الکتریکی را در خود جای می‌دهد. استفاده از این جعبه برای مسیریابی ایمن برق در مناطق خطرناک بدون خطر جرقه یا اتصال کوتاه که باعث انفجار می‌شود ضروری است.
• پنل کنترل (Control Panels): این پانل بزرگ‌تر از جعبه اتصال است و برای نظارت و کنترل فرآیندهای صنعتی استفاده می‌شود تا از عملکرد ایمن ماشین آلات، تجهیزات یا کل سیستم‌ها اطمینان دهد. پنل کنترل اغلب شامل کنترل کننده‌های منطقی قابل برنامه ریزی (PLC) و سایر اجزای ضروری است.

نحوه کار تابلو برق ضد انفجار

هدف اصلی تابلو برق ضد انفجار محافظت از پرسنل و تجهیزات در محیط‌های خطرناک است که در آن جوهای انفجاری وجود دارد. این جوها اغلب ناشی از وجود گازهای قابل اشتعال، بخارات یا گرد و غبار قابل احتراق هستند که در صورت مخلوط شدن با هوا، در صورت احتراق می‌توانند منجر به انفجارهای خطرناک شوند. یک تابلو برق مقاوم برای جلوگیری از چنین اشتعال با جداسازی تجهیزات الکتریکی می‌تواند جلوی انتشار جرقه یا گرما داخلی به بیرون را بگیرد.

در صنایعی مانند نفت و گاز، معدن، و پتروشیمی، تابلوهای برق ضد انفجار به عنوان یک مانع ایمنی حیاتی عمل می‌کنند. این تجهیزات اطمینان می‌دهند که اجزای الکتریکی محصور در پنل از محیط انفجاری اطراف جدا می‌مانند. این جداسازی خطر تصادفات ناشی از خرابی تجهیزات، اتصال کوتاه الکتریکی یا گرمای بیش از حد را به میزان قابل توجهی کاهش می‌دهد. علاوه بر این، این تابلوها از تجهیزات برقی موجود در داخل خود محافظت می‌کنند.

تابلوهای برق ضد انفجار از مدارهای الکتریکی در برابر عوامل محیطی خارجی مانند رطوبت، گرد و غبار و مواد شیمیایی محافظت می‌کنند و طول عمر سیستم‌های الکتریکی را که در آن قرار دارند افزایش می‌دهند. همچنین این تجهیزات ضد انفجار به صنایع کمک می‌کنند تا بدون وقفه و تاخیر در عملیات اجرایی خود به روند کاری خود ادامه دهند.

نکات مهم استفاده از تابلو برق ضد انفجار

در ادامه به نکات مهم استفاده از تابلو برق ضد انفجار اشاره می‌شود:

• نصب صحیح: پنل را مطابق با دستورالعمل‌های سازنده و کدهای برق نصب کنید. نصب نادرست می‌تواند ایمنی را به خطر بیندازد.
• یکپارچگی مهر و موم: مهر و موم‌ها، واشرها و محفظه‌ها را از نظر محکم بودن بررسی کنید. حتی نشت‌های کوچک می‌تواند اجازه ورود گازهای خطرناک یا گرد و غبار را بدهد و خطر انفجار را افزایش دهد.
• استفاده از کابل صحیح: از کابل‌های ضد انفجار تایید شده برای حفظ یکپارچگی محفظه جایی که کابل‌ها وارد یا خارج می‌شوند، استفاده کنید.
• ملاحظات زیست محیطی: مطمئن شوید که پانل برای محیط کار (دما، رطوبت یا شرایط خورنده) مناسب است که توسط سازنده مشخص شده است.
• بازرسی‌های معمول: به طور مرتب پانل را از نظر علائم آسیب، خوردگی، اتصالات شل بررسی کنید، زیرا می‌توانند حامل خطرات بالقوه‌ای باشند.
• اجتناب از تغییرات غیرمجاز: هر گونه تغییر یا باز شدن غیرمجاز محفظه می‌تواند خاصیت ضد انفجار آن را از بین ببرد و خطراتی ایجاد کند.
• خاموش کردن برق قبل از دسترسی: همیشه قبل از باز کردن پنل برای بازرسی یا تعمیر، منبع برق اصلی را قطع کنید تا از جرقه‌هایی که می‌تواند مواد خطرناک را مشتعل کند، جلوگیری شود.
• اتصال به زمین: از اتصال ارتینگ و اتصال مناسب تابلو برق برای جلوگیری از تجمع الکتریسیته ساکن مطمئن شوید، زیرا می‌تواند باعث انفجار شود.
• استفاده در مناطق صحیح: بررسی کنید که تابلو برق ضد انفجار برای نوع منطقه خطر شما مناسب است (به عنوان مثال، منطقه ۱ یا منطقه ۲ و بخش ۱ یا بخش ۲).

کلام آخر

نحوه کار تابلو برق ضد انفجار به این صورت است که هرگونه انفجار داخلی را مهار می‌کند و از آتش گرفتن محیط خطرناک اطراف جلوگیری به عمل می‌آورد. این پنل برق با استفاده از یک محفظه مقاوم و سنگین و اتصالات مهر و موم شده ساخته می‌شود تا از خروج شعله، جرقه یا گرما به اتمسفر انفجاری پیشگیری کند. به جای جلوگیری از انفجار در داخل، تضمین می‌کند که هرگونه احتراق در داخل محدود می‌شود به بیرون نشت پیدا نمی‌کند. استفاده از تابلو برق ضد انفجار در صنایعی مانند نفت و گاز، فرآوری شیمیایی و سایر محیط‌های پرخطر است. برای خرید انواع تابلو برق ضد انفجار از برند وارم می‌توانید از وبسایت اطلس مگا ماشین اقدام کنید.

سوالات متداول

این تابلو برق از مواد مستحکم مانند فولاد یا آلومینیوم ساخته شده و با مهر و موم محکم طراحی شده است تا از نشت جرقه و گرما به بیرون و جلوگیری به عمل آورد.

این تابلوها در تاسیسات نفت و گاز، کارخانه‌های فرآوری شیمیایی، عملیات معدن، امکانات حمل و نقل غلات، غرفه‌های اسپری رنگ و غیره کاربرد دارند.

تابلو برق ضد انفجار از اجزای الکتریکی محافظت می‌کند و جلوی انتشار جرقه و گرما به بیرون و در جو انفجاری را می‌گیرد.