همه چیز درباره نحوه کار کنترل موتور ضد انفجار

استارتر یا کنترل موتور ضد انفجار از تجهیزات الکتریکی است که به منظور حفاظت از الکتروموتورها در برابر خطرات ناشی از انفجار در محیط‌های صنعتی کاربرد دارد. این دستگاه با ایجاد محیطی ایمن برای عملکرد موتور، از بروز حوادث ناشی از جرقه یا حرارت غیرمجاز جلوگیری می‌کند. این تجهیزات معمولاً در کلاس‌های حفاظتی مختلف مانند Ex d، Ex e و Ex tD تولید می‌شود. علاوه بر این، استارترهای ضد انفجار معمولا ویژگی‌هایی مانند مقاومت در برابر رطوبت، گردوغبار و ضربه دارند تا در شرایط سخت محیطی عملکرد مطمئنی داشته باشند. در این بررسی از وبسایت «اطلس مگا ماشین» در مورد نحوه کار کنترل موتور ضد انفجار صحبت می‌کنیم.

استارتر ضد انفجار با کنترل جریان و ولتاژ، موتور را به صورت ایمن راه اندازی و متوقف می‌کند. محفظه‌ای مقاوم آن از انتشار جرقه یا حرارت به محیط جلوگیری می‌کند. همچنین، با رعایت استانداردهای بین المللی، ایمنی را در محیط‌های پرخطر تضمین می‌کند.

کنترل موتور ضد انفجار چیست؟

کنترل موتور یا استارتر ضد انفجار برای راه اندازی، توقف، تغییر سرعت و معکوس کردن جهت حرکت موتورهای الکتریکی در محیط‌های خطرناک طراحی شده است. این دستگاه‌ها به ویژه در صنایعی مانند نفت و گاز، پتروشیمی، معادن و صنایع شیمیایی که احتمال وجود گازها، بخارات یا گردوغبار قابل اشتعال وجود دارد، کاربرد دارند. استارترهای ضد انفجار به گونه‌‌ای طراحی می‌شوند که در صورت بروز انفجار داخلی، از انتشار آن به محیط جلوگیری کرده و از بروز حوادث جلوگیری کنند.

هدف اصلی استفاده و نحوه کار کنترل موتور ضدانفجار، افزایش ایمنی در محیط‌های پرخطر است. این دستگاه‌ها با ویژگی‌هایی مانند محفظه‌های مقاوم در برابر انفجار، سیستم‌های حفاظت از اضافه بار، و قابلیت کنترل دقیق موتور، به طور مؤثری از آسیب به تجهیزات و خطرات انسانی جلوگیری می‌کنند. همچنین، این استارترها با رعایت استانداردهای بین المللی مانند ATEX، IECEx و UL، اطمینان از عملکرد ایمن در شرایط سخت را فراهم می‌کنند.

اجزا و ویژگی‌های کنترل موتور انفجار

قبل از بررسی نحوه کار کنترل موتور ضدانفجار، ابتدا در مورد اجزا و ویژگی‌های کلیدی استارترهای ضد انفجار صحبت می‌کنیم:

• بدنه و درپوش محفظه: ساخته شده از آلومینیوم بدون مس یا فولاد ضدزنگ برای مقاومت در برابر خوردگی و فشارهای داخلی ناشی از انفجار
• دستگیره و شفت: از فولاد ضد زنگ برای دوام بالا و جلوگیری از زنگ زدگی در محیط‌های مرطوب یا خورنده
• اجزای داخلی: شامل کنتاکتور، رله حرارتی، ترمینال‌ها و سیم کشی مقاوم در برابر حرارت و شعله
• دکمه‌های کنترل: دکمه‌های استارت و استاپ با طراحی مقاوم در برابر انفجار و قابلیت قفل شدن برای ایمنی بیشتر
• درپوش‌های پیچ‌دار: پیچ‌های فولادی ضد زنگ با طراحی خاص برای اطمینان از آب بندی کامل محفظه.
• مقاومت در برابر انفجار: طراحی شده برای جلوگیری از انتشار جرقه یا شعله به محیط خارجی در صورت وقوع انفجار داخلی
• حفاظت حرارتی: مجهز به رله‌های حرارتی برای جلوگیری از گرم شدن بیش از حد موتور و آسیب‌های ناشی از آن
• قابلیت نصب در فضاهای محدود: طراحی فشرده برای نصب در مکان‌هایی با فضای محدود
• قابلیت شخصی سازی: امکان افزودن تجهیزات جانبی مانند درپوش‌های تنفسی، زه کشی‌ها و دستگاه‌های کمکی بر اساس نیاز مشتری

نحوه کار کنترل موتور ضد انفجار

نحوه کار کردن کنترل موتور ضد انفجار بر پایه کنترل جریان و ولتاژ ورودی به موتور است. در هنگام راه اندازی، جریان اولیه موتور می‌تواند بسیار بالا باشد که این امر ممکن است منجر به ایجاد جرقه یا افزایش حرارت شود. استارتر با استفاده از کنتاکتورها و رله‌های حفاظتی، جریان راه اندازی را کنترل کرده و پس از رسیدن موتور به سرعت مطلوب، جریان را به حالت عادی باز می‌گرداند. این فرآیند نه تنها از موتور محافظت می‌کند، بلکه از بروز حوادث ناگوار در محیط‌های خطرناک جلوگیری می‌نماید.

یکی از ویژگی‌های بارز در عملکرد کنترل موتور ضد انفجار، استفاده از محفظه‌های مقاوم در برابر انفجار است. این محفظه‌ها از مواد مقاوم مانند آلومینیوم یا فولاد ساخته شده اند و دارای استانداردهای بین المللی مانند ATEX و IECEx هستند. این استانداردها تضمین می‌کنند که در صورت بروز انفجار داخلی، انرژی حاصل از آن به بیرون منتقل نشده و از گسترش آتش سوزی جلوگیری می‌شود. همچنین، این محفظه‌ها در برابر نفوذ گرد و غبار و رطوبت مقاوم هستند. این موضوع برای حفظ نحوه کار کنترل موتور ضد انفجار در محیط‌های صنعتی حیاتی است.

استارترهای ضد انفجار در انواع مختلفی مانند دستی، اتوماتیک، ترکیبی و سافت استارترها موجود هستند. انتخاب نوع مناسب بستگی به نیازهای خاص هر کاربرد دارد. به عنوان مثال، در کاربردهایی که نیاز به کنترل دقیق سرعت و گشتاور موتور وجود دارد، سافت استارترها گزینه مناسبی هستند. این دستگاه‌ها با کاهش تدریجی ولتاژ ورودی، از شوک‌های مکانیکی و الکتریکی جلوگیری کرده و عمر مفید تجهیزات را افزایش می‌دهند. در نهایت، عملکرد کنترل موتور ضد انفجار نه تنها ایمنی را افزایش می‌دهد، بلکه بهره وری و قابلیت اطمینان سیستم‌های صنعتی را نیز بهبود می‌بخشد.

نکات مهم استفاده از کنترل موتور ضد انفجار

نحوه کار کنترل موتور ضد انفجار و استفاده از این تجهیزات در محیط‌های صنعتی حساس نیازمند رعایت نکات فنی و ایمنی خاصی است. در ادامه، به نکات مهم نحوه کار کنترل موتور ضد انفجار اشاره می‌کنیم:

۱. انتخاب استارتر مناسب با توجه به کلاس حفاظتی محیط

در محیط‌هایی که احتمال وجود گازها یا گرد و غبارهای قابل اشتعال وجود دارد، انتخاب استارتر با کلاس حفاظتی مناسب امری حیاتی است. استانداردهایی مانند NEMA و ATEX، محیط‌های خطرناک را به کلاس‌ها و مناطق مختلفی تقسیم بندی می‌کنند. برای مثال، در کلاس I، منطقه ۱، وجود گازهای قابل اشتعال در شرایط عادی عملیات در نظر گرفته می‌شود، در حالی که در منطقه ۲، این گازها تنها در شرایط غیرعادی وجود دارند. استارتری که برای منطقه ۱ طراحی شده، می‌تواند در منطقه ۲ نیز استفاده شود، اما بالعکس ممکن نیست.

علاوه بر این، استارتر باید دارای گواهینامه‌های معتبر مانند UL یا CE باشد که نشان دهنده تأییدیه‌های لازم برای استفاده در محیط‌های خطرناک است. این گواهینامه‌ها تضمین می‌کنند که استارتر تحت آزمایش‌های سخت گیرانه قرار گرفته و از نظر ایمنی تایید شده است. استفاده از تجهیزات بدون گواهینامه معتبر می‌تواند خطرات جدی برای کارکنان و تجهیزات به همراه داشته باشد.

۲. رعایت استانداردهای سیم کشی و اتصالات ایمن

سیم کشی صحیح و ایمن یکی از عوامل کلیدی در نحوه کار کنترل موتور ضد انفجار است. استفاده از کابل‌هایی با سایز مناسب و عایق بندی مقاوم در برابر حرارت و مواد شیمیایی، از بروز خطرات احتمالی جلوگیری می‌کند. همچنین، اتصالات باید به طور محکم و با استفاده از ترمینال‌های با کیفیت انجام شوند تا از ایجاد جرقه یا اتصال کوتاه جلوگیری شود. 

علاوه بر این، سیم کشی باید مطابق با کدها و استانداردهای ملی و بین المللی انجام شود. استفاده از برقکاران مجرب و متخصص در این زمینه، اطمینان از اجرای صحیح و ایمن سیم کشی را فراهم می‌کند. همچنین، بررسی دوره‌‌ای اتصالات و سیم کشی برای شناسایی و رفع ایرادات احتمالی، از اهمیت بالایی برخوردار است.

۳. استفاده از تجهیزات حفاظتی مناسب

برای حفاظت از استارتر و موتور در برابر خطراتی مانند اتصال کوتاه یا اضافه بار، استفاده از تجهیزات حفاظتی مناسب ضروری است. فیوزهای نیمه هادی با سرعت قطع بالا، یکی از گزینه‌های مؤثر در این زمینه هستند که می‌توانند در صورت بروز خطا، به سرعت مدار را قطع کنند و از آسیب به تجهیزات جلوگیری کنند. 

همچنین استفاده از بریکرها و کنتاکتورهای مناسب با ظرفیت جریان موتور، به عنوان لایه‌های حفاظتی اضافی، توصیه می‌شود. این تجهیزات باید به گونه‌‌ای انتخاب و تنظیم شوند که در صورت بروز شرایط غیرعادی، مانند افزایش دما یا جریان، به موقع عمل کرده و از بروز حوادث جلوگیری کنند.

کلام آخر

استارتر موتور ضد انفجار یکی از تجهیزات حیاتی در صنایع نفت، گاز، پتروشیمی، معادن و سایر محیط‌های مستعد انفجار است. این دستگاه وظیفه راه اندازی، توقف، کنترل سرعت و محافظت از الکتروموتور را در شرایطی بر عهده دارد که وجود گازها یا گرد و غبارهای قابل اشتعال، خطر انفجار را افزایش می‌دهد. طراحی این استارترها به گونه‌‌ای است که از ایجاد جرقه یا حرارت اضافی جلوگیری کرده و ایمنی محیط را تضمین می‌کند. با درک نحوه کار کنترل موتور ضد انفجار می توانید محصول مناسب فضای کاری خود را تهیه کنید. 

شرکت اطلس مگا ماشین تامین کننده تجهیزات برقی ضد انفجار، ابزار دقیق و تجهیزات برقی صنعتی است و نماینده رسمی برند وارم (Warom) در ایران محسوب می‌شود. تمامی محصولات فروخته توسط شرکت اطلس مگا ماشین یک سال گارانتی دارند.

حضور در وندور لیست بلند وزارت نفت (MOP)، شرکت‌های پتروشیمی، پالایشگاه‌ها، خودروسازی‌ها، صنایع نظامی (سمتا)، فولاد سازی و غیره از افتخارات شرکت اطلس مگا ماشین محسوب می‌شوند. تمامی تلاش شرکت اطلس مگا ماشین، تا به امروز مشاوره دقیق و مناسب به کارفرما، تامین محصول با کیفیت مطابق با استانداردهای روز، تحویل به موقع و پیگیری در خدمات پس از فروش کالا بوده است.

سوالات متداول

استارتر موتور ضد انفجار برای جلوگیری از انتشار جرقه یا حرارت به محیط‌های قابل اشتعال طراحی شده است. برخلاف استارترهای معمولی، این تجهیزات دارای محفظه‌های مقاوم هستند که از بروز انفجار در محیط‌های خطرناک جلوگیری می‌کنند.

این استارترها در محیط‌هایی با حضور گازها، بخارات یا گرد و غبار قابل اشتعال مانند پالایشگاه ها، معادن و صنایع شیمیایی استفاده می‌شوند. آن‌ها باید مطابق با استانداردهایی مانند NEMA کلاس I و II طراحی و ساخته شوند تا ایمنی لازم را فراهم کنند.

بله، به طور معمول هزینه استارترهای ضد انفجار بیشتر از انواع معمولی است. این افزایش هزینه به دلیل استفاده از مواد مقاوم‌تر، طراحی پیچیده‌‌‌تر و رعایت استانداردهای ایمنی بالاتر است. با این حال، در محیط‌های پرخطر، این هزینه به عنوان سرمایه گذاری برای حفظ ایمنی و جلوگیری از خسارات جبران ناپذیر محسوب می‌شود.