بررسی علمی نحوه کار کولر ضدانفجار

بررسی علمی نحوه کار کولر ضدانفجار

در صنایع پرخطر مانند پتروشیمی، گاز، معادن یا پالایشگاه‌ها، وجود گازها و بخارات اشتعال‌پذیر، نیاز به استفاده از تجهیزات ایمن را دوچندان می‌کند. کولرهای معمولی در چنین محیط‌هایی می‌توانند منبع بالقوه‌ای برای انفجار باشند. کولر ضدانفجار با طراحی ویژه‌ای که بر پایه اصول مهندسی ایمنی و مکانیزم‌های ضدجرقه انجام شده، راهکاری مطمئن برای تهویه و سرمایش در زون‌های خطرناک است. در این مقاله از وب‌سایت اطلس مگا ماشین، به بررسی تخصصی نحوه کار کولر ضدانفجار، اجزای آن و نیز نحوه کارکرد ضدانفجار این تجهیزات می‌پردازیم.

کولر ضدانفجار، سیستمی پیشرفته و ایمن برای سرمایش محیط‌های صنعتی مستعد انفجار است. رعایت اصول ایمنی در انتخاب، نصب و نگهداری این کولرها اهمیت حیاتی دارد و می‌تواند بر نحوه کار کولر ضدانفجار تاثیر بگذارد. فروشگاه اطلس مگا ماشین مرجع مطمئنی برای تأمین این تجهیزات تخصصی محسوب می‌شود.

کولر ضدانفجار چیست؟

پیش از بررسی نحوه عملکرد کولر ضدانفجار، این تجهیز را به شما معرفی می‌کنیم. کولر ضدانفجار نوعی سیستم تهویه صنعتی است که برای استفاده در محیط‌هایی طراحی شده که خطر وجود گاز، بخار یا گرد و غبار قابل اشتعال وجود دارد. این کولرها مطابق با استانداردهای بین‌المللی مانند ATEX یا IECEx ساخته می‌شوند و دارای تاییدیه‌های معتبر جهت نصب در زون‌های ۱، ۲، ۲۱ و ۲۲ هستند. در این کولرها تمامی اجزای الکتریکی، موتورها و سیستم‌های کنترل، در محفظه‌هایی مقاوم به انفجار (Explosion Proof Enclosure) قرار گرفته‌اند. این محفظه‌ها از نشت جرقه به محیط جلوگیری می‌کنند و در صورت بروز احتراق داخلی، از گسترش آن به فضای اطراف ممانعت به عمل می‌آورند. تفاوت اصلی کولر ضدانفجار با نمونه‌های عادی در ساختار بدنه، نوع اتصالات، نوع فن‌ها، نوع سیم‌کشی و همچنین استانداردهای ایمنی آن است. استفاده از این کولرها در فضاهای پرخطر نه‌تنها انتخابی حرفه‌ای، بلکه الزامی قانونی و ایمنی است.

اجزای کولر ضدانفجار

نحوه کار کولر ضدانفجار بستگی به اجزای این تجهیز ضدانفجار دارد. معمولا اجزای کولر ضدانفجار به شرح زیر است:

•  کمپرسور ضدانفجار

کمپرسور وظیفه فشرده‌سازی گاز مبرد را بر عهده دارد. در کولرهای ضدانفجار، این کمپرسورها در محفظه‌ای با درجه حفاظت بالا قرار می‌گیرند (مانند Ex d یا Ex e) تا از ایجاد هرگونه جرقه در اثر بار زیاد یا نقص فنی جلوگیری شود. 

• فن و موتور تهویه با حفاظت ویژه

موتورهای فن در این کولرها معمولاً از نوع Totally Enclosed Fan Cooled (TEFC) یا ضدانفجار هستند. پره‌های فن از جنس ضدجرقه طراحی شده و اتصال به بدنه با لرزه‌گیرهای عایق انجام می‌شود. این طراحی نقش کلیدی در نحوه کار کولر ضدانفجار دارد و از بروز اصطکاک یا تماس الکتریسیته ساکن که ممکن است منجر به انفجار شود، جلوگیری می‌کند.

• تابلو برق و کنترلر ایمن

تمامی مدارات فرمان و کنترل کولر، از جمله ترموستات، تایمر و سوئیچ‌ها، در تابلوهایی با درجه حفاظت IP66 یا بالاتر قرار دارند. این تابلوها در برابر گرد و غبار، رطوبت، فشار و حرارت مقاوم‌اند و عموماً دارای قفل‌های ایمنی ضدانفجار هستند.

نحوه کار کولر ضدانفجار

این تجهیز کولر و فن ضدانفجار در اساس مانند کولرهای تراکمی عمل می‌کند، اما تفاوت آن در نوع حفاظت داخلی اجزای آن است. نحوه عملکرد کولر ضدانفجار در چهار مرحله اصلی خلاصه می‌شود:

• مکش هوا و انتقال به کمپرسور: ابتدا هوا از محیط جذب شده و وارد مدار سرمایشی می‌شود. کمپرسور گاز مبرد را فشرده و به کندانسور هدایت می‌کند. در این مرحله، انرژی حرارتی گاز آزاد شده و گاز به مایع تبدیل می‌شود.
• عبور از شیر انبساط: مایع مبرد از شیر انبساط عبور کرده و دمای آن کاهش می‌یابد. این مایع سرد وارد اواپراتور شده و با عبور جریان هوا از روی کویل، گرمای هوا جذب شده و هوای خنک تولید می‌شود.
• جلوگیری از ایجاد جرقه در هر مرحله: نکته کلیدی در نحوه کارکرد ضدانفجار کولر این است که در هیچ‌یک از مراحل، امکان تولید جرقه یا بالا رفتن دمای غیرمجاز وجود ندارد. به‌واسطه سیستم‌های حفاظتی چندگانه، هرگونه خطا بلافاصله شناسایی و قطع می‌شود.
• خروج هوای خنک به فضای صنعتی: در نهایت، هوای خنک بدون کوچک‌ترین اختلال یا خطر احتمالی، توسط فن به محیط بازمی‌گردد. تمامی این عملیات در محیطی کاملاً ایزوله و امن انجام می‌گیرد.

نکات مهم استفاده از کولر ضدانفجار

در ادامه نکات مهم نحوه کار کولر ضدانفجار را بیان می‌کنیم:

• نصب این کولرها باید توسط افراد متخصص انجام شود. کوچک‌ترین اشتباه در نصب یا کابل‌کشی ممکن است کارایی تجهیزات را از بین ببرد و خطرآفرین باشد.
• پیش از خرید یا نصب کولر ضدانفجار، باید حتماً تاییدیه‌های ATEX یا IECEx و زون‌بندی دستگاه بررسی شود. برای مثال، استفاده از کولری با استاندارد Zone 2 در یک محیط Zone 1 مجاز نیست.
•  این کولرها باید در بازه‌های مشخص توسط کارشناسان، سرویس و بازبینی شوند. هرگونه آسیب یا خرابی باید با قطعات اورجینال و تحت نظارت فنی تعمیر شود.

کلام آخر

کولر ضدانفجار یکی از حیاتی‌ترین تجهیزات سرمایشی برای صنایع حساس و پرخطر به‌شمار می‌رود. شناخت دقیق اجزا، سازوکار عملکرد و الزامات نصب و نگهداری آن، می‌تواند در افزایش ایمنی و کاهش ریسک عملیاتی تاثیر بسزایی داشته باشد. اگر قصد تهیه کولر ضدانفجار با استانداردهای روز دنیا را دارید، اطلس مگا ماشین با ارائه انواع تجهیزات صنعتی ضدانفجار همراه شما خواهد بود. برای مشاوره و خرید، کافیست از بخش محصولات وب‌سایت بازدید کنید یا با کارشناسان فروش تماس بگیرید.

سوالات متداول

خیر، استفاده از کولرهای غیرضدانفجار در محیط‌های صنعتی پرخطر می‌تواند منجر به انفجار شود. تنها کولرهای دارای گواهی‌های ضدانفجار مجاز به استفاده هستند.

گازهای مبرد استاندارد در کولرهای ضدانفجار استفاده می‌شوند، اما سیستم‌های ایمنی و طراحی مانع از نشت یا اشتعال احتمالی گاز می‌شوند.

روی بدنه دستگاه یا در برگه مشخصات فنی، اطلاعات زون‌بندی و نوع گواهی (مثل Zone 1, Ex d IIB T4) درج شده است. در صورت شک، با فروشنده یا کارشناس مشورت کنید.