استانداردهای حفاظتی در طراحی شستی ضد انفجار

شستی ضد انفجار یکی از تجهیزات حیاتی در صنایع نفت، گاز، پتروشیمی و محیط‌های پرخطر است که در طراحی آن رعایت استانداردهای حفاظتی اهمیت ویژه‌ای دارد. این شستی‌ها باید در برابر جرقه، حرارت و فشار مقاوم باشند تا کوچک‌ترین خطا منجر به انفجار نشود. استانداردهای بین المللی نه تنها ایمنی محیط کاری را تضمین می‌کنند بلکه باعث افزایش طول عمر دستگاه و کاهش خطرات انسانی و مالی می‌شوند. در این بررسی از وبسایت «اطلس مگا ماشین» در مورد استانداردهای طراحی شستی ضد انفجار صحبت می‌کنیم.

در طراحی شستی ضد انفجار، رعایت استانداردهای حفاظتی بین المللی مانند ATEX و IECEx الزامی است تا از ایجاد جرقه و خطر انفجار جلوگیری شود. این استانداردها مشخص می‌کنند که بدنه، آب بندی و عایق بندی شستی باید در برابر حرارت، فشار و نفوذ گازهای قابل اشتعال مقاوم باشند.

اهمیت طراحی شستی ضد انفجار در سیستم‌های کنترلی

طراحی شستی ضد انفجار در سیستم‌های کنترلی از اهمیت بالایی برخوردار است، زیرا این تجهیزات اولین نقطه تماس اپراتور با مدارهای الکتریکی محسوب می‌شوند. در محیط‌هایی که احتمال وجود گازها، بخارات یا گرد و غبار قابل اشتعال وجود دارد، کوچک‌ترین جرقه ناشی از عملکرد شستی می‌تواند فاجعه آفرین باشد. بنابراین، استفاده از شستی‌های ضد انفجار با طراحی ایمن و استاندارد، نه تنها مانع بروز انفجار می‌شود، بلکه ضریب اطمینان سیستم‌های کنترلی را نیز افزایش می‌دهد.

از سوی دیگر، طراحی صحیح این شستی‌ها موجب افزایش دوام و قابلیت اطمینان در شرایط کاری سخت می‌شود. به کارگیری متریال مقاوم، سیستم آب بندی مناسب و رعایت استانداردهای جهانی باعث می‌شود که اپراتور بتواند با خیال آسوده عملیات کنترل و قطع و وصل مدارها را انجام دهد. در واقع، اهمیت طراحی شستی ضد انفجار تنها به ایمنی محدود نمی شود، بلکه نقش مهمی در بهره وری، کاهش هزینه‌های تعمیر و نگهداری و پایداری کلی سیستم‌های کنترلی ایفا می‌کند.

استانداردهای طراحی شستی ضد انفجار برای ایمنی بیشتر

در ادامه به استانداردهای طراحی شستی ضد انفجار برای ایمنی بیشتر اشاره می‌کنیم:

رعایت الزامات استاندارد ATEX

استاندارد ATEX یکی از مهم‌ترین معیارهای بین المللی برای طراحی تجهیزات ضدانفجار، از جمله شستی‌ها است. این استاندارد مشخص می‌کند که تجهیزات باید در برابر شرایط محیطی خطرناک مانند وجود گازها و بخارات اشتعال زا مقاوم باشند. 

در طراحی شستی ضد انفجار بر اساس ATEX، نوع محفظه، جنس بدنه و نحوه عایق بندی قطعات داخلی بررسی می‌شود تا هیچ جرقه یا گرمای بیش از حدی امکان خروج به محیط نداشته باشد. رعایت ATEX نه تنها ایمنی پرسنل را تضمین می‌کند، بلکه شرایط قانونی برای استفاده از تجهیزات در صنایع حساس را نیز فراهم می‌سازد.

انطباق با استاندارد IECEx

استاندارد IECEx نیز مشابه ATEX، اما در سطح جهانی کاربرد دارد و تأکید ویژه‌ای بر تست‌های ایمنی و کیفیت ساخت تجهیزات دارد. در طراحی شستی ضد انفجار بر اساس IECEx، تمام مراحل از انتخاب مواد اولیه تا مونتاژ نهایی باید تحت کنترل کیفیت دقیق انجام گیرد. 

این استاندارد شامل آزمون‌های مکانیکی، الکتریکی و حرارتی است تا اطمینان حاصل شود شستی در شرایط سخت عملکرد پایدار دارد. انطباق با IECEx باعث می‌شود که تجهیزات نه تنها در اروپا بلکه در سایر کشورهای جهان نیز مجوز استفاده در محیط‌های پرخطر را دریافت کنند.

انتخاب جنس و بدنه مقاوم

یکی از بخش‌های حیاتی در طراحی شستی ضد انفجار، انتخاب جنس بدنه و پوشش مناسب است. معمولاً از فلزات مقاوم مانند فولاد ضدزنگ یا آلیاژهای آلومینیوم با روکش ضد خوردگی استفاده می‌شود تا در برابر ضربه، فشار و شرایط آب وهوایی سخت مقاومت داشته باشند. 

آب بندی و درزگیری باید به گونه‌ای طراحی شود که هیچ گونه گرد و غبار یا رطوبتی به داخل دستگاه نفوذ نکند. انتخاب جنس مناسب نه تنها ایمنی را افزایش می‌دهد بلکه طول عمر مفید شستی را نیز تضمین می‌کند و نیاز به تعمیرات مکرر را کاهش می‌دهد.

طراحی سیستم عایق بندی و آب بندی

برای جلوگیری از نفوذ گازها، رطوبت یا گرد و غبار به داخل شستی، طراحی سیستم عایق بندی و آب بندی اهمیت بسیار بالایی دارد. این بخش معمولاً با استفاده از اورینگ ها، واشرهای مقاوم در برابر حرارت و مواد ضد حریق تکمیل می‌شود. 

در طراحی ضد انفجار، هرگونه درز یا شکاف باید به طور کامل بسته شود تا هیچ عاملی باعث ایجاد جرقه یا افزایش دما نشود. همچنین درجه حفاظتی IP بالا، مانند IP66 یا IP67، معمولاً برای شستی‌های ضد انفجار در نظر گرفته می‌شود تا مقاومت دستگاه در محیط‌های پرخطر تضمین شود.

تست‌های عملکردی و ایمنی

یکی از مراحل نهایی و مهم در طراحی شستی ضد انفجار، انجام تست‌های عملکردی و ایمنی است. این تست‌ها شامل آزمون‌های حرارتی برای بررسی مقاومت در دماهای بالا، تست‌های ضربه و فشار برای اطمینان از استحکام بدنه و همچنین تست‌های الکتریکی برای جلوگیری از جرقه زنی ناخواسته می‌شوند.

برخی استانداردها الزام می‌کنند که شستی‌ها تحت شرایط واقعی محیط‌های صنعتی آزمایش شوند. انجام این تست‌ها تضمین می‌کند که شستی‌ها در شرایط عملیاتی سخت نیز کارکرد مطمئن و ایمنی داشته باشند و احتمال وقوع حوادث به حداقل برسد.

اصول طراحی شستی ضد انفجار در صنایع حساس

اصول طراحی شستی ضد انفجار در صنایع حساس بر پایه ترکیبی از ایمنی، دوام و رعایت استانداردهای بین المللی است. در این طراحی باید از متریال مقاوم در برابر حرارت، خوردگی و ضربه استفاده شود تا عملکرد شستی در شرایط سخت مختل نشود. 

همچنین سیستم آب بندی و عایق بندی به گونه‌ای طراحی می‌شود که هیچ گونه گاز یا گرد و غبار قابل اشتعال به داخل نفوذ نکند. رعایت استانداردهایی مانند ATEX و IECEx الزامی است تا خطر جرقه یا انفجار به صفر برسد و اپراتور بتواند با اطمینان کامل از این شستی در محیط‌های پرخطر استفاده کند.

تفاوت طراحی شستی ضد انفجار با شستی‌های معمولی

در ادامه به تفاوت طراحی شستی ضد انفجار با شستی‌های معمولی اشاره می‌کنیم:

تفاوت در ساختار و بدنه

شستی‌های ضد انفجار از نظر ساختار و بدنه تفاوت چشمگیری با شستی‌های معمولی دارند. در این نوع شستی ها، بدنه معمولاً از فلزات مقاوم مانند فولاد ضدزنگ یا آلیاژ آلومینیوم ساخته می‌شود تا در برابر ضربه، فشار و شرایط سخت محیطی مقاومت بالایی داشته باشد. 

شستی‌های معمولی اغلب از پلاستیک یا فلزات سبک‌تر تولید می‌شوند که برای محیط‌های صنعتی پرخطر مناسب نیستند. علاوه بر این، طراحی شستی ضد انفجار به گونه‌ای است که هیچ جرقه یا حرارتی به بیرون منتقل نشود و از وقوع حادثه جلوگیری شود.

تفاوت در سیستم عایق بندی و آب بندی

یکی از تفاوت‌های مهم میان شستی ضدانفجار و شستی معمولی، نوع عایق بندی و آب بندی آنهاست. شستی ضد انفجار مجهز به واشرها، اورینگ‌ها و درزگیرهای مقاوم در برابر حرارت، رطوبت و مواد شیمیایی است تا امکان نفوذ گاز، بخار یا گرد و غبار قابل اشتعال به داخل وجود نداشته باشد. 

این ویژگی‌ها اغلب همراه با درجه حفاظتی IP66 یا IP67 ارائه می‌شوند. در مقابل، شستی‌های معمولی عایق بندی ساده تری دارند و تنها برای محیط‌های کم خطر یا دفاتر اداری طراحی شده اند که نیازی به این سطح بالای ایمنی ندارند.

تفاوت در استانداردهای طراحی و تولید

شستی‌های ضد انفجار باید بر اساس استانداردهای سختگیرانه‌ای مانند ATEX و IECEx طراحی و تولید شوند که تمام جزئیات ایمنی از انتخاب مواد تا تست‌های نهایی را پوشش می‌دهند. این استانداردها تضمین می‌کنند که تجهیزات در محیط‌های پرخطر مانند صنایع نفت، گاز و پتروشیمی قابل استفاده باشند.

شستی‌های معمولی اغلب فقط بر اساس استانداردهای عمومی الکتریکی یا مکانیکی ساخته می‌شوند و لزومی به رعایت استانداردهای ضد انفجار ندارند. همین تفاوت سبب می‌شود شستی‌های ضد انفجار ایمنی بالاتر اما هزینه بیشتری نسبت به شستی‌های معمولی داشته باشند.

تفاوت در کاربردها و محیط استفاده

کاربرد شستی‌های ضد انفجار محدود به محیط‌های پرخطر و حساس مانند پالایشگاه ها، سکوهای نفتی، معادن و کارخانه‌های شیمیایی است که کوچک‌ترین جرقه می‌تواند منجر به انفجار یا آتش سوزی شود. در این مکان‌ها تنها تجهیزاتی با طراحی ضد انفجار مجاز به استفاده هستند.

شستی‌های معمولی بیشتر در محیط‌های کم خطر مانند دفاتر، کارگاه‌های عمومی یا صنایع سبک کاربرد دارند. این تفاوت در طراحی و کاربرد سبب می‌شود که انتخاب نوع شستی کاملاً بر اساس شرایط محیطی و میزان ریسک انجام گیرد تا ایمنی به بهترین شکل ممکن تامین شود.

کلام آخر

با درک استانداردهای طراحی شستی ضد انفجار می‌توانید از محصول خود استفاده بهینه کنید. شرکت اطلس مگا ماشین تامین کننده تجهیزات برقی ضد انفجار، ابزار دقیق و تجهیزات برقی صنعتی است و نماینده رسمی برند وارم (Warom) در ایران محسوب می‌شود. تمامی محصولات فروخته شده توسط شرکت اطلس مگا ماشین یک سال گارانتی دارند.

حضور در وندور لیست بلند وزارت نفت (MOP)، شرکت‌های پتروشیمی، پالایشگاه ها، خودروسازی ها، صنایع نظامی (سمتا)، فولاد سازی و غیره از افتخارات شرکت اطلس مگا ماشین محسوب می‌شوند. تمامی تلاش شرکت اطلس مگا ماشین، تا به امروز مشاوره دقیق و مناسب به کارفرما، تامین محصول با کیفیت مطابق با استانداردهای روز، تحویل به موقع و پیگیری در خدمات پس از فروش کالا بوده است.

سوالات متداول

شستی ضد انفجار یک کلید ایمنی است که در محیط‌های پرخطر استفاده می‌شود و استانداردها تضمین می‌کنند که جرقه یا حرارت ناشی از آن باعث انفجار نشود.

استانداردهای ATEX و IECEx اصلی‌ترین معیارهای بین المللی در طراحی شستی ضد انفجار هستند و شامل الزامات بدنه، عایق بندی و تست‌های ایمنی می‌شوند.

رعایت استانداردها ایمنی پرسنل، پایداری عملکرد شستی و کاهش ریسک انفجار را تضمین می‌کند و طول عمر تجهیزات را افزایش می‌دهد.